Merdiven Hesabı: Rıht, Basamak, Blondel ve Merdiven Geometrisi
Merdiven ön boyutlandırmasında kat yüksekliği tek başına yeterli değildir. Rıht sayısı tam sayı seçilir; gerçek rıht yüksekliği bu sayıya göre yeniden hesaplanır. Ardından basamak genişliği, yatay geliş, merdiven açısı, sahanlık ve baş mesafesi birlikte kontrol edilir. CivilCalc bu ilişkileri aynı hesap akışında karşılaştırmanıza yardımcı olur.
İçerik ve yöntem kontrolü: 19 Eylül 2026
1. Kat yüksekliğinden rıht sayısına
Önce döşemeden döşemeye toplam düşey yükseklik H belirlenir. Hedef rıht yüksekliğiyle yaklaşık adet bulunur, sonra uygun tam sayı seçilerek gerçek rıht yüksekliği hesaplanır.
R = H / n
Burada R gerçek rıht yüksekliği, H toplam kat yüksekliği ve n rıht adedidir.
2. Blondel bağıntısı
Rıht ile basamak genişliğini birlikte değerlendirmek için yaygın ergonomik kontrollerden biri Blondel bağıntısıdır. Yaklaşık 60–65 cm bandı sık kullanılan bir ön kontrol aralığıdır; bağlayıcı ölçüler kullanım türüne ve yürürlükteki mevzuata göre ayrıca doğrulanmalıdır.
2R + B ≈ 60–65 cm
300 cm kat yüksekliği için alternatiflerin karşılaştırılması
| Rıht adedi | Gerçek R | 2R+B = 63 cm için B | Geometrik yorum |
|---|
| 17 | 17,65 cm | 27,71 cm | Daha yüksek rıht, daha kısa basamak |
| 18 | 16,67 cm | 29,67 cm | Dengeli bir karşılaştırma senaryosu |
| 19 | 15,79 cm | 31,42 cm | Daha alçak rıht, daha uzun basamak |
Bu tablo mevzuat uygunluğu belirtmez; aynı kat yüksekliğinde rıht sayısının geometriyi nasıl değiştirdiğini gösterir.
Gerçek hesap örneği
Kat yüksekliği: 300 cm
Rıht adedi: 18
Basamak genişliği: 29 cm
R = 300 / 18 = 16,67 cm
2R+B = 2×16,67+29 = 62,33 cm
Bu değer Blondel açısından makul bir ön kontrol sonucu verir; ancak merdivenin nihai uygunluğu yalnız bu bağıntıyla belirlenmez.
Basamak adedi neden rıht adedinden farklı olabilir?
İki kat arasındaki merdivende üst döşeme son basış yüzeyi olarak çalışabildiği için geometrik düzende basamak adedi çoğu durumda rıht adedinden bir eksik ele alınır. Sahanlıklı, bölünmüş veya özel geometrili merdivenlerde her kol ayrı kontrol edilmelidir.
Tipik tek kol: basamak adedi ≈ n − 1
Yatay geliş ve merdiven açısı
Basamak sayısı m ve basamak genişliği B biliniyorsa yaklaşık yatay geliş L = m×B olur. Merdiven açısı ise rıht/basamak oranından bulunabilir.
L = m × B • θ = arctan(R / B)
Örnekte R=16,67 cm ve B=29 cm için tek basamak geometrisinin açısı yaklaşık 29,9° olur.
Sahanlıklı merdivende kontrol
İki kollu merdivende toplam rıht sayısı kollara dağıtılır. Her kolun rıht/basamak düzeni, sahanlık boyu ve toplam plan alanı birlikte değerlendirilmelidir. Rıhtların eşitliği özellikle önemlidir; küçük kot farklarının son rıhta birikmesine izin verilmemelidir.
Bitmiş döşeme kotunu unutmayın
Merdiven geometrisi kaba beton kotuna göre değil, mümkün olduğunda bitmiş döşemeden bitmiş döşemeye kontrol edilmelidir. Kaplama kalınlıklarının başlangıç ve bitişte farklı olması ilk veya son rıhtı diğerlerinden farklılaştırabilir.
Proje öncesi 6 mühendislik kontrolü
1. Kat yüksekliği
Bitmiş döşeme kotları arasındaki gerçek düşey mesafeyi kullanın.
2. Eşit rıht
Tüm rıhtların aynı geometrik düzende kaldığını kontrol edin.
3. Plan alanı
Yatay gelişin mevcut merdiven boşluğuna sığıp sığmadığını doğrulayın.
4. Sahanlık ve baş mesafesi
Kat döşemesi, kiriş ve sahanlıkla çakışmaları ayrıca inceleyin.
5. Kullanım ve kaçış koşulları
Net genişlik, korkuluk ve yangın/kaçış şartlarını ilgili mevzuattan doğrulayın.
6. Erişilebilirlik
Yapının kullanım türüne göre erişilebilirlik hükümlerini ayrıca değerlendirin.
Sık sorulan sorular
300 cm kat yüksekliğinde kaç rıht gerekir?
Tek bir doğru sayı yoktur. Örneğin 18 rıht seçilirse gerçek rıht yüksekliği 16,67 cm olur. Uygun sayı; basamak genişliği, plan alanı, kullanım türü ve geçerli mevzuatla birlikte değerlendirilir.
2R+B neden kontrol edilir?
Rıht yüksekliği ile basamak genişliğinin yürüme ritmi açısından birlikte değerlendirilmesini sağlar. Bu ergonomik kontrol, mevzuat kontrollerinin yerine geçmez.
Rıht sayısı ile basamak sayısı aynı mı?
Her zaman değil. Katlar arası tipik tek kollu düzende üst döşeme son basış yüzeyi olduğundan basamak sayısı çoğu durumda rıht sayısından bir eksiktir; özel geometriler ayrıca değerlendirilir.
Merdiven açısı nasıl hesaplanır?
Düz bir merdiven kolunda yaklaşık açı θ = arctan(R/B) bağıntısıyla hesaplanabilir. R ve B aynı uzunluk biriminde olmalıdır.
Kaplama kalınlığı merdiven hesabını etkiler mi?
Evet. Farklı başlangıç ve bitiş kaplama kotları ilk veya son rıhtı değiştirebilir. Nihai kontrol bitmiş kotlar üzerinden yapılmalıdır.
İlgili mühendislik araçları
