Kalıp Metrajı: Temel, Kolon, Kiriş, Perde ve Döşeme Nasıl Ayrı Hesaplanır?
Kalıp metrajında tek bir alan formülü bütün betonarme elemanlar için yeterli değildir. Ölçülen yüzey, betonun kalıpla gerçekten temas ettiği yüzeydir. Temelde yan yüzler, kolonda çevre × yükseklik, kirişte çoğunlukla iki yan + alt yüz, perdede iki yüz ve döşemede alt yüz temel metraj mantığını oluşturur. Birleşen yüzeyler, boşluklar ve zemine doğrudan dökülen yüzeyler proje ve poz ölçüm esasına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Mühendislik referansı güncellendi: 19 Eylül 2026
Betonarme elemanına göre hızlı kalıp metrajı
| Eleman | Pratik metraj ilişkisi | Genellikle ölçülen yüzey | Kontrol noktası |
|---|
| Temel | Çevre × yükseklik | Yan yüzler | Zemine temas eden alt yüz çoğunlukla kalıp değildir |
| Kolon | Çevre × kat yüksekliği | 4 yan yüz | Kiriş/döşeme birleşimleri |
| Kiriş | (2h + b) × L | 2 yan + alt | Döşemeyle ortak üst yüz ölçülmez |
| Perde | 2 × L × H | İki ana yüz | Kapı/pencere boşlukları ve uç yüzler |
| Döşeme | Plan alanı | Alt yüz | Kenar kalıbı ayrıca eklenebilir |
Bu ilişkiler hızlı metraj içindir. Kesin hakediş/keşif hesabında proje detayı, poz tarifi ve sözleşmedeki ölçüm esasları önceliklidir.
1) Temel kalıbı
Dikdörtgen bir temel zemine doğrudan dökülüyor ve yalnız dört yan yüz kalıplanıyorsa:
A = 2 × (B + L) × h
Örnek: 2,00 × 3,00 m temel, h = 0,50 m → çevre 10,00 m → 5,00 m² yan kalıp.
2) Kolon kalıbı
Dikdörtgen kolon için dört yan yüzün alanı çevre ile serbest kalıp yüksekliğinin çarpımıdır.
A = 2 × (b + d) × H
Örnek: 30 × 50 cm kolon, H = 3,00 m → çevre 1,60 m → 4,80 m²/kolon. 12 kolon için 57,60 m².
3) Kiriş kalıbı
Kiriş döşemeyle birlikte dökülüyorsa pratik metraj çoğunlukla iki yan yüz ile alt yüzün toplamıdır.
A = (2h + b) × L
Örnek: b = 0,30 m, h = 0,60 m, L = 5,00 m → (1,20 + 0,30) × 5,00 = 7,50 m².
4) Perde kalıbı
İki yüzü kalıplanan düz bir betonarme perdede ana yüz alanı iki kez alınır. Uç yüzler ve boşluk kenarları gerekiyorsa ayrıca eklenir.
A = 2 × L × H
Örnek: 6,00 m uzunluk × 3,00 m yükseklik → 36,00 m² ana yüz kalıbı.
5) Döşeme kalıbı
Düz döşemede alt yüz kalıbı yaklaşık plan alanıdır. Döşeme kenarları, boşluklar ve kirişlerle ortak yüzeyler ayrı kontrol edilir.
A = B × L
Örnek: 8,00 × 12,00 m döşeme → 96,00 m² alt yüz kalıbı.
Kat bazında örnek kalıp metrajı
| İmalat | Adet / Boyut | Hesaplanan kalıp |
|---|
| Kolon | 12 adet, 30×50 cm, H=3 m | 57,60 m² |
| Kiriş | 8 adet, 30×60 cm, L=5 m | 60,00 m² |
| Perde | 2 adet, 6×3 m, iki yüz | 72,00 m² |
| Döşeme | 8×12 m | 96,00 m² |
| Toplam | Ortak/çakışan yüzler düzeltilmeden | 285,60 m² |
Neden doğrudan sipariş alanı değildir? Elemanların birleştiği yüzeyler iki kez sayılmış olabilir. Kalıp sistemi, tekrar kullanım sayısı, panel ölçüsü, kesim kaybı ve sözleşme ölçüm kuralı malzeme ihtiyacını değiştirir.
Kalıp metrajında 6 mühendislik kontrolü
1. Temas yüzeyi
Betonun gerçekten kalıba temas ettiği yüzeyi sayın.
2. Ortak yüzeyler
Kiriş–döşeme ve kolon–kiriş birleşimlerinde çift sayımı kontrol edin.
3. Boşluklar
Kapı, pencere, şaft ve büyük rezervasyonların ölçüm esasını kontrol edin.
4. Kenar yüzleri
Döşeme kenarı, perde ucu ve temel yan yüzlerini unutmayın.
5. Metraj ≠ panel siparişi
m² kalıp alanı, gerekli panel/plywood miktarıyla birebir aynı değildir.
6. Poz ve şartname
Hakedişte ilgili birim fiyat tarifi ve ölçüm kuralları esas alınır.
Sık sorulan sorular
Kiriş kalıbında üst yüz neden hesaba katılmaz?
Kirişin üst yüzü çoğu monolitik betonarme uygulamada döşemeyle açık/ortak beton döküm yüzeyidir ve kalıpla temas etmez. Yapım yöntemi farklıysa gerçek temas yüzeyleri esas alınmalıdır.
Temelin alt yüzü kalıp alanına dahil edilir mi?
Temel grobeton veya hazırlanmış zemin üzerine doğrudan dökülüyorsa alt yüz genellikle kalıp değildir. Askıda veya özel sistemle kalıplanan temellerde durum değişebilir.
Perde boşlukları kalıp alanından düşülür mü?
Bu, boşluğun boyutuna ve kullanılan poz/sözleşme ölçüm esasına bağlıdır. Ayrıca boşluk çevresindeki yan yüz kalıpları toplam alana eklenebilir.
Kalıp alanına yüzde kaç fire eklenmeli?
Kalıp metrajına sabit bir fire yüzdesi uygulamak yerine kullanılacak sistem, panel ebatları, kesim planı ve tekrar kullanım sayısı değerlendirilmelidir. Net temas alanı ile satın alınacak kalıp malzemesi aynı büyüklük değildir.
Kolon kalıbı nasıl hızlı hesaplanır?
Dikdörtgen kolonda çevreyi 2×(en+boy) ile bulun ve kalıplanan yükseklikle çarpın. Birden fazla aynı kolon varsa adetle çarpın.
