TR | EN
CivilCalc
Hızlı • Mobil • Mühendislik hesapları
CivilCalc • Altyapı / İçme Suyu

Boru Basınç Kaybı Hesaplama

Debi, boru çapı, uzunluk ve hidrolik parametrelerle hat boyunca yaklaşık sürtünme/basınç kaybını hesaplayın.

Basınç kaybıYük kaybıDebiBoru çapı
← Tüm Hesap Araçları

Boru Basınç Kaybı Hesaplama

Darcy–Weisbach yöntemiyle içmesuyu ve basınçlı boru hatlarında sürtünme kaybını, hız, Reynolds sayısı, sürtünme katsayısı, m/km ve bar cinsinden hesaplayın.

Akış hızı0,00 m/s
Reynolds sayısı0
Darcy sürtünme katsayısı0,0000
Birim sürtünme kaybı0,00 m/km
Sürtünme yük kaybı0,00 mSS
Lokal kayıp0,00 mSS
Toplam dinamik kayıp0,00 mSS
Basınç kaybı0,00 bar
Statik yükseklik dahil gerekli yük0,00 mSS
hf = f · (L/D) · V²/(2g) · hm = ΣK · V²/(2g) · Δp ≈ ρg·h

Laminer akımda f = 64/Re, türbülanslı akımda Swamee–Jain yaklaşımı kullanılır. Malzeme pürüzlülükleri tipik yaklaşık başlangıç değerleridir; üretici, yaş, kaplama ve işletme koşullarına göre değişebilir. Son proje hesabında gerçek iç çap, üretici pürüzlülüğü, fittings/kayıp katsayıları ve işletme koşulları doğrulanmalıdır.

Hesaplama yöntemi ve kullanım

Basınçlı boru hatlarında debi, çap, uzunluk ve boru pürüzlülüğüne bağlı sürtünme kaynaklı yük kaybını ön değerlendirmek için kullanılır.

Darcy–Weisbach: h_f = f × (L/D) × (V² / 2g)

Örnek ve pratik yorum

Aynı debide boru çapı küçüldükçe hız yükselir ve sürtünme kaybı belirgin biçimde artar; bu nedenle çap seçimi enerji tüketimini doğrudan etkiler.

Hesapta dikkat edilecekler

  • İç çap ile nominal çapın aynı olmayabileceğini kontrol edin.
  • Pürüzlülük ve viskozite değerlerini akışkan ile boru malzemesine uygun seçin.
  • Pompa seçiminde yerel kayıpları ve statik yüksekliği de ayrıca ekleyin.

Sık sorulan sorular

Basınç kaybı neden artar?

Debi ve hız arttıkça, çap küçüldükçe veya hat uzadıkça sürtünme kaybı genellikle artar.

Darcy-Weisbach hangi hatlarda kullanılabilir?

Uygun akışkan özellikleri ve sürtünme katsayısı ile çok farklı boru malzemelerinde kullanılabilen genel bir bağıntıdır.

Yerel kayıplar bu hesaba dahil mi?

Araç çıktısını kontrol edin; dirsek, vana ve giriş-çıkış gibi yerel kayıplar çoğu tasarımda ayrıca değerlendirilmelidir.

Boru Basınç Kaybı: Darcy-Weisbach ile Tasarım ve Kontrol Rehberi

Basınçlı bir boru hattında yalnız debiyi taşımak yeterli değildir; seçilen çapın oluşturduğu hız, sürtünme kaybı ve lokal kayıplar pompa basma yüksekliğini ve işletme enerjisini doğrudan etkiler. Bu rehber Darcy-Weisbach hesabını çap seçimi, Reynolds sayısı, boru pürüzlülüğü ve toplam dinamik yük açısından yorumlamaya yardımcı olur.

İçerik ve yöntem kontrolü: 19 Eylül 2026

Darcy-Weisbach denklemi neyi hesaplar?

hf = f × (L/D) × V²/(2g)

hf sürtünme yük kaybı (m), f Darcy sürtünme katsayısı, L boru uzunluğu, D iç çap ve V ortalama akış hızıdır. Hız ise V = Q/A ile debi ve iç çaptan bulunur.

Reynolds sayısı neden önemli?

Reynolds sayısı akış rejimini tanımlar. Laminer akışta sürtünme katsayısı doğrudan f = 64/Re bağıntısıyla bulunabilir; türbülanslı akışta bağıl pürüzlülük de devreye girer. Bu nedenle yalnız boru malzemesi değil gerçek iç çap ve akışkan özellikleri de önemlidir.

İçme suyu ve terfi hatlarının çoğunda çalışma koşulları türbülanslı bölgededir; yine de hesabın ürettiği Reynolds sayısı kontrol edilmelidir.

Debi arttıkça yük kaybı nasıl değişir?

Aşağıdaki karşılaştırma 1000 m uzunlukta, 160 mm iç çaplı çok düzgün bir boru ve yaklaşık 20 °C su için örnek Darcy-Weisbach hesabıdır. Diğer koşullar sabit tutulmuştur.

Debi → sürtünme yük kaybı
Örnek senaryo: L = 1000 m, D = 160 mm
5 L/s
0,43 m
10 L/s
1,48 m
15 L/s
3,07 m
20 L/s
5,15 m
25 L/s
7,71 m
30 L/s
10,72 m

Grafik proje değeri değil, ilişkinin yönünü göstermek için hazırlanmış örnek senaryodur. Gerçek sonuç iç çap, pürüzlülük, sıcaklık ve diğer kabullere göre değişir.

Boru çapı basınç kaybını ne kadar etkiler?

Aynı 20 L/s debi 1000 m boyunca taşınırken iç çap büyüdükçe hız ve sürtünme kaybı keskin biçimde azalır.

İç çap → sürtünme yük kaybı
Örnek senaryo: Q = 20 L/s, L = 1000 m
100 mm
49,58 m
125 mm
16,90 m
160 mm
5,15 m
200 mm
1,76 m
250 mm
0,60 m
315 mm
0,20 m

Bu ilişki “en büyük çap her zaman en iyidir” anlamına gelmez. İlk yatırım maliyeti, izin verilen hız aralığı, minimum işletme debisi, su yaşı ve pompa çalışma noktası birlikte değerlendirilmelidir.

Gerçek hat örneği

Örnek: 20 L/s debi, 160 mm iç çap ve 1000 m hat için örnek sürtünme kaybı yaklaşık 5,15 mSS'dir. Hat üzerinde 6 m statik kot farkı ve 1,2 m eşdeğer lokal kayıp varsa yalnız bu bileşenlerle toplam yük yaklaşık 12,35 m olur. Pompa seçiminde gerekli çıkış basıncı ve diğer emniyet/tasarım koşulları ayrıca eklenir.

Lokal kayıplar

Dirsek, vana, çekvalf, tee, daralma ve giriş/çıkış elemanları hm = ΣK × V²/(2g) ile temsil edilebilir. Uzun düz hatlarda sürtünme baskın olabilirken kısa ve çok armatürlü tesisatlarda lokal kayıpların payı önemli hale gelebilir.

Hesap sonucunda kontrol edilmesi gereken 6 nokta

1. İç çap
Nominal çap yerine mümkünse gerçek iç çapı kullanın.
2. Akış hızı
Çok düşük veya yüksek hızların işletme etkilerini kontrol edin.
3. Reynolds ve f
Akış rejimi ile sürtünme katsayısının tutarlı olduğundan emin olun.
4. Pürüzlülük
Yeni/eski boru ve malzeme koşuluna uygun değer seçin.
5. Lokal kayıplar
Armatürleri ve özel parçaları ihmal etmeyin.
6. Toplam dinamik yük
Sürtünmeye statik kot farkı ve gerekli çıkış basıncını da ekleyin.

Sık sorulan sorular

Boru çapı küçülürse basınç kaybı neden hızla artar?

Aynı debide çap küçüldüğünde kesit alanı azalır ve hız yükselir. Darcy-Weisbach denkleminde hızın karesi bulunduğu için kayıp güçlü biçimde artar; sürtünme katsayısı da Reynolds ve bağıl pürüzlülükle değişir.

mSS ile bar arasında nasıl ilişki vardır?

Su için yaklaşık 10,2 mSS, 1 bar mertebesindedir. Kesin dönüşüm akışkan yoğunluğu ve yerçekimi ivmesine bağlıdır.

Nominal çap mı iç çap mı kullanılmalı?

Hidrolik kesit gerçek iç çapla oluştuğundan hesapta iç çap tercih edilmelidir. Özellikle plastik borularda basınç sınıfı ve et kalınlığı iç çapı değiştirebilir.

Hazen-Williams ile Darcy-Weisbach neden farklı sonuç verebilir?

İki yöntem farklı katsayı ve kabullere dayanır. Darcy-Weisbach akışkan özellikleri, Reynolds sayısı ve pürüzlülüğü doğrudan hesaba katar; karşılaştırma yapılırken tüm girişlerin eşdeğer olduğundan emin olunmalıdır.

İlgili mühendislik araçları

Hazen-Williams HesaplamaBoru Çapı HesaplamaPompa Gücü HesaplamaBoru Hacmi Hesaplama